پارسيها زياده از عشر قشون ايشان نبوده و اگر در ماراتن هم لطمه خورده بودند نميبايست دل‌شكسته و مأيوس شوند . ليكن سردار ايشان جبن بخرج داده عازم آسياى صغير شد و بدنامى ابدى براى پارس فراهم كرد . اگرچه ممكن است در تفصيل جنگ ماراتن بطوريكه بما رسيده است مبالغه و اغراق هم گفته باشند ، ليكن در هرحال كمتر جنگى در دنيا چنين اثر معنوى داشته است ، چه تا آن زمان قوهء پارسيان را قابل مقاومت نميدانستند و يونانيها همواره در مقابلى با آنها عاقبت مغلوب شده بودند . بنابراين آتنىها در حالى كه مردم اسپارت ناجوانمردى كرده و از مساعدت بايشان مضايقه نموده بودند حق اينست كه در مقابل قشونى كه چهار پنج برابر عدد ايشان بود منتهاى شجاعت و رشادت را ظاهر ساختند كه عقب ننشستند و ايستادگى كردند و امروز هم بعد از دو هزار سال شخص چون در كتاب هرودوت كيفيت مهاجمهء يونانىها را بر لشكر نصرت اثر دشمن ميخواند متأثر مىشود . فىالواقع شور و شوق آنها در تاريخ جنگ بىنظير بوده و بايد گفت منتهاى استيصال آنها را غالب ساخته و معلوم شد كه آتنىها به تنهائى و بدون معاونت غيرى جز مردم پلاته با جنگجويان شاهنشاه در ميدان معركه نبرد نموده و رعبى بدل ايشان انداخته‌اند كه با وجود كثرت عدد هم جرأت مقابلى با آنها را ننمايند . نتيجهء جنگ ماراتن چنان كه بعد از چندين قرن ملاحظه مينمائيم اين بود ، ليكن در نظر داريوش اين واقعه خيلى مختصر و يك عدم پيشرفت ناقابلى مينمود كه موجب تغيير خطمشى و سياست او نميبايست بشود . شورش مصر سال 486 پيش از ميلاد احتمال ميرود كه شورش مصر يكى از اولين نتايج جنگ ماراتن بوده باشد . در عهد داريوش آن كشور قديم ترقى كرده و بواسطهء افتتاح راه آمدوشد با ايران بازرگانيش توسعهء بسيار يافته بود . علاوه بر اين داريوش نهر بين رود نيل و خليج سوئز را تمام كرده يا دوباره افتتاح نموده بود و بازرگانى با داخلهء افريقا را تشويق ميكرد . ليكن خراجهاى جنگى گزاف تحميل مينمود ، در صورتى كه باعتبارات دولت ايران لطمهء سختى خورده و بنابراين در